ABCDE: როგორ შევამოწმოთ აზრი
მონახაზი — ტექსტი სპეციალისტს ჯერ არ დაუმტკიცებია.
ABC-ს ორი ნაბიჯი ემატება:
- D — შემოწმება (Dispute): აზრს ისე ვუყურებთ, როგორც ჰიპოთეზას და არა ფაქტს.
- E — ახალი დასკვნა (Effect): რა აზრი დგება ძველის ადგილას და როგორ შეიცვალა ემოცია.
D-ს კითხვები, რომლებიც აზრის შემოწმებაში გეხმარება:
- რა ფაქტები ადასტურებს ამ აზრს?
- რა ფაქტები ეწინააღმდეგება მას?
- არსებობს სხვა ახსნა?
- რას ეტყოდი მეგობარს, ასე რომ ეფიქრა?
- ყველაზე ცუდი, ყველაზე კარგი და ყველაზე სავარაუდო შედეგი რა არის?
- ხომ არ არის ეს აზრი ერთ-ერთი კოგნიტური ცდომილება?
მაგალითი გაგრძელებით:
- A: ხელმძღვანელმა ანგარიში გააკრიტიკა.
- B: „არაფერი გამომდის, გამათავისუფლებენ“ (დარწმუნებული ვარ 80%-ით).
- C: შფოთვა 85%.
- D: „მომხრე“ — კრიტიკა მართლა იყო. „წინააღმდეგ“ — გასულ თვეს პროექტზე შემაქო; კრიტიკა ორ კონკრეტულ ცხრილს ეხებოდა; გათავისუფლებაზე არავის უთქვამს. ცდომილება — დასკვნის სწრაფად გამოტანა.
- E: „ანგარიშში ორი შეცდომა იყო, გავასწორებ და ხვალ ვკითხავ, რას ელოდება“. ძველ აზრში დარწმუნებულობა — 30%, შფოთვა — 40%.
E არ ნიშნავს, რომ ცუდი ემოცია უნდა გაქრეს. მიზანი უფრო ზუსტი აზრია და არა უფრო „ლამაზი“.
ამ ყველაფრის გაკეთება შეგიძლია სავარჯიშოში „აზრების ჩანაწერი“ — ბოლოს დაინახავ, როგორ შეიცვალა შენი შეფასებები.
სცადე: ფიქრის შემოწმება
იგივე ნიკა, იგივე წერილი. გაიარე სამი ნაბიჯი და ნახე, რა ხდება ფიქრთან და შფოთვასთან.
Bფიქრი ფაქტად ჩანს
ნიკა დარწმუნებულია, რომ მეგობარი გაბრაზდა. ამაზე არავის უთქვამს — ეს მისი ვარაუდია.
Dსამი კითხვა
- რა ადასტურებს?ერთი დღეა, პასუხი არ არის.
- რა ეწინააღმდეგება?გუშინ კარგად ვისაუბრეთ. ის ხშირად გვიან პასუხობს.
- სხვა ახსნა?სამსახურშია, ტელეფონი დაუჯდა ან წერილი ვერ ნახა.
Eახალი, უფრო ზუსტი აზრი
ეს არ არის „ყველაფერი კარგადაა“. აზრი ფაქტებს ეთანხმება და შემდეგ ნაბიჯსაც გვთავაზობს: ხვალ დარეკვას.
შემოწმება ფიქრს არ აქრობს — მას ზომავს. ემოცია ხშირად მცირდება, მაგრამ ყოველთვის და ბოლომდე არა.